REFERANDUMA GİDERKEN TÜRKİYE'DE KURULAN HÜKÜMETLER

REFERANDUMA GİDERKEN ,
TÜRKİYE’DE KURULAN HÜKÜMETLER ;

          Ülkemiz Yönetimde yeni bir sistem değişikliği için 16 Nisan’da Referanduma gidiyor.
          Yapılacak bu referandum ile , Yeni Bir Yönetim Modeli Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi kabul edilirse Yönetimde yeni bir model ile 2019 tarihinde tanışmış olacağız.

          Bu sebeple ülkemizde kurulan hükümetler ve bu hükümetlerin, Başbakanların görev süreleri ile ilgili çalışmamı istifade edilmesi ümidi ile okuyanların bilgilerine takdim ediyorum.

A-  BAŞBAKANLAR VE GÖREV SÜRELER;

1-    İSMET İNÖNÜ ;

1.11.1923 – 25.10.1937 tarihleri arasında 14 yılda 7 adet hükümet kurmuştur. 14 yılda 7 hükümet. TEK PARTİ

2-    ALİ FETHİ OKYAR ;
22.11.1924 – 3.3.1925 tarihleri arasında kısa süreli bir hükümet kurulmuştur. TEK PARTİ

3-    CELAL BAYAR
25.10.1937 – 25-01.1939 tarihleri arasında 2 hükümet kurmuştur.
                                                                                    TEK PARTİ

4-    REFİK SAYDAM
25.01.1939-8.7.1942 tarihleri arasında 2 hükümet kurmuştur. TEK PARTİ

5-    ŞÜKRÜ SARAÇOĞLU
9.7.1942 – 7.8.1946  tarihleri arasında 2 hükümet kurmuştur. TEK PARTİ

6-    RECEP PEKER
7.8.1946 – 10.9.1947 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. TEK PARTİ

7-    HASAN SAKA
10.9.1947 – 16.1.1949 tarihleri arasında 2 hükümet kurdu. TEK PARTİ

8-    ŞEMSETTİN GÜNALTAY
16.1.1949 – 22.5.1950 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. TEK PARTİ.
 

9-    ADNAN MENDERES
22.5.1950 – 27.5.1960 tarihleri arasında 5 hükümet kurmuştur.
                                                                                TEK PARTİ

10-CEMAL GÜRSEL
27.5.1960 – 27.10.1961 tarihleri arasında 2 hükümet kurdu.
                                                                    DARBE HÜKÜMETİ.

11-İSMET İNÖNÜ
14 yıllık Başbakanlığı sonrasında 12 yıllık Cumhurbaşkanlığı yaptıktan sonra 27 Mayıs sonrasında tekrar Başbakan oldu.
20.11.1961- 20.02.1965 yılları arasında 3 hükümet kurdu. TEK PARTİ

12-SUAT HAYRİ ÜRGÜPLÜ
20.2.1965 – 27.10.1965 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. TEK PARTİ

13-SÜLEYMAN DEMİREL
27.10.1965 – 26.3.1971 tarihleri arasında 3 hükümet kurdu. TEK PARTİ

14-NİHAT ERİM
26.3.1971 – 22.05.1972 tarihleri arasında 2 hükümet kurdu.               
                                                                                           KOALİSYON

15-FERİT MELEN
22.5.1972 – 15.4.1973 tarihleri arasında bir hükümet kurdu.
                                                                                           KOALİSYON

16- NAİM TALU
15.4.1973 – 26.1.1974 tarihleri arasında bir hükümet kurdu.
                                                                                          KOALİSYON

17-BÜLENT ECEVİT
26.1.1974 – 17.11.1974 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. CHP – MSP
                                                                                         KOALİSYON

18-SADİ IRMAK
17.11.1974 – 31.3.1975 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. Güvenoyu alamadı.

19-SÜLEYMAN DEMİREL
31.3.1975 – 21.6.1977 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. 1. MC hükümeti kuruldu.                                                        KOALİSYON

20-BÜLENT ECEVİT
21.6.977-21.7.1977 tarihleri arasında bir hükümet  kurdu . Güvenoyu alamadı.

21-SÜLEYMAN DEMİREL
21.7.1977 – 5.1.1978 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. 2. MC HÜKÜMETİ.                                                                   KOALİSYON

22-BÜLENT ECEVİT
5.1.1978- 12.11.1979 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. AP den Bakanlık taahhüdü ile Güneş Motel oteli ile transfer edilen Milletvekilleri , Bağımsız olan vekillerle hükümet kurdu.                    KOALİSYON

23-SÜLEYMAN DEMİREL
12.1.1979 -12.9.1980 tarihleri arasında bir hükümet kurdu .12 Eylül darbesi ile devrildi.                                                      TEK PARTİ

24-BÜLENT ULUSU
21.9.1980 – 13.12.1983 tarihleri arasında bir askeri hükümet kurdu.

25-TURGUT ÖZAL
13.12.1983 – 31.10.1989 tarihleri arasında iki hükümet kurdu.
                                                                        TEK PARTİ . ANAP

26-YILDIRIM AKBULUT
9.11.1989 – 23.6.1991 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. TEK PARTİ – ANAP

27-MESUT YILMAZ
23.6.1991- 20.11.1991 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. TEK PARTİ – ANAP

28-SÜLEYMAN DEMİREL
20.11.1991-16.5.1993 tarihleri arasında bir hükümet kurdu.  
                                                KOALİSYON – DYP/SHP KOALİSYONU

29-TANSU ÇİLLER
25.6.1993 – 5.10.1995 tarihleri arasında bir hükümet kurdu.
                                                KOALİSYON – DYP/SHP KOALİSYONU

30-TANSU ÇİLLER
5.10.1995- 30.10.1995 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. Güvenoyu alamadı.

31-TANSU ÇİLLER
30.10.1995- 6.3.1996 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. KOALİSYON – DYP /CHP KOALİSYONU

32-MESUT YILMAZ
6.3.1996 – 28.6. 1996 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. KOALİSYON – ANAP/DYP

33-NECMETTİN ERBAKAN
28.6.1996- 30.6.1997 tarihleri arasında bir hükümet kurdu.
                                                                             KOALİSYON- RP/DYP

34-MESUT YILMAZ
30.06.1997-11.1.1999 tarihleri arasında bir hükümet kurdu.
                                                            KOALİSYON – ANAP/DSP/DTP

35-BÜLENT ECEVİT
11.1.1999- 18.11.2002 tarihleri arasında iki hükümet kurdu.
                                                           KOALİSYON – DSP/ANAP/MHP

36-ABDULLAH GÜL
18.11.2002 – 14.3.2003 tarihleri arasında bir hükümet kurdu. TEK PARTİ – AK PARTİ

37-RECEP TAYYİP ERDOĞAN
14.3.2003 –29.8.2014 tarihleri arasında 11 yılda üç hükümet kurdu.
                                                                            TEK PARTİ – AK PARTİ

38-AHMET DAVUTOĞLU
29.8.2014-24.5.2016 tarihleri arasında üç hükümet kurdu. TEK PARTİ – AK PARTİ

39-BİNALİ YILDIRIM
24-5.2016 – DEVAM EDİYOR… TEK PARTİ – AK PARTİ

B-  KURULAN HÜKÜMETLERİN TAHLİLİ ;

          94 yıllık Cumhuriyet Türkiyesi’nde 2 adet darbe hükümeti kurulmuştur.
         1960 darbe sonrasında Cemal Gürsel 27.5.1960 – 27.10.1961 tarihleri arasında 17 ay hükümet kurup görev yapmıştır.
          Darbe sonrasında ise , seçimlere kadar Bülend Ulusu başkanlığında 21.9.1980 – 13.12. 1983 tarihleri arasında 39 ay süre ile bir hükümet kurulmuştur.

Koalisyonlarla Kurulan Hükümetler ;

Nihat Erim ; 2 hükümet 15 ay süre,

Ferit Melen ; 1 hükümet , 11 ay süre,

Naim Talu ; 1 hükümet , 10 ay süre

Bülent Ecevit ; 4 hükümet 79 ay süre,

Sadi Irmak ; 1 hükümet , 5 ay süre

Süleyman Demirel ,3 hükümet , 40 ay süre

Tansu Çiller , 3 hükümet , 22 ay süre

Mesut Yılmaz, 2 hükümet , 21 ay süre

Necmettin Erbakan 1 hükümet , 12 ay süre ile görev yapmışlardır.

C-  TEK PARTİLİ HÜKÜMETLER VE YILLARI ;

CHP 1923 – 1950 tarihleri arası 27 yıl.

CHP 1961 – 1965 tarihleri arası 4 yıl.

CHP nin tek parti ile yönettiği yıllar 31 yıldır.

DP 1950-1960 tarihleri  arası 10 yıl.

AP 1965- 1971 tarihleri arası 6 yıl,

AP 1979-1980 tarihleri arası 1 yıl olmak üzere 7 yıl ülkeyi yönetmiştir.

ANAP 1983-1991 tarihleri arasında 8 yıl

AK PARTİ 2002-2017 tarihleri arasında 15 yıl süre ile ülkeyi yönetmektedir.

D-  SONUÇ VE DEĞERLENDİRME ;
             94 yıllık Cumhuriyetin 71 yılı Tek Partili hükümetler tarından yönetilmiş olup , tek partili hükümetlerin yönetimlerinde toplam43 adet hükümet kurulmuştur.

           Tek Partili hükümetlerin yönetimlerine rağmen bir hükümetin ortalama görev süresi 1.6 yıl olmuştur.

          1923-2017 tarihleri arasında 94 yılda 65 adet hükümet kurulmuştur. Bir hükümetin görev süresi genel olarak değerlendirildiğinde 17 ay olmuştur.

           94 yıllık Cumhuriyet tarihinde kurulan 65 hükümette 39 Başbakan görev yapmış olup , bir başbakanın görev süresi ortalama 2.7 yıl , 29 ay olmuştur.

          1923-1950 Tek Partili dönemlerde 18 adet hükümet kurulmuştur.

Çok partili yıllara geçilen 1950-1980 sonrasında Askeri Darbeye kadar geçen 30 yılda 20 adet hükümet kurulmuştur. Yani ortalama yılda bir hükümet kurulmuş ve görev yapmıştır.

        1983-2017 tarihleri arasında ise , 34 yılda 21 adet hükümet kurulmuş ve bir hükümet ortalama 1.5 yıl ömürlü olmuştur.

          ABD ‘de ise ; 1732 – 2017 yılları arasında , 285 yılda ABD ‘ de 71 adet hükümet kurulmuş ve 45 Başkan yönetmiştir. Bir Başkanın ortalama görev süresi 6.3 yıl olmuştur.

Almanya’da 1867-2017 tarihleri arasında geçen 150 yıllık süre içerisinde ise Almanya’da 34 tane Başbakan görev yapmış olup , bir Başbakanın ortalama görev süresi 4.4 yıl olmuştur.

          Verilen istatistiki bilgiler değerlendirildiğinde son söz olarak özetle şunları ifade edebiliriz.

          Türkiye Tek Parti Hükümetleri tarafından yönetildiği  yıllarda gerekli olan yatırım ve hamleleri yapabilmiştir. Daha güçlü ve büyük bir Türkiye için , ekonomik, siyasal, sosyal , her türlü gelişimin ve sürdürülebilir istikrarın sağlanabilmesi için  , Güçlü ve etkili bir yönetim için Cumhurbaşkanlığı Hükümet  Sistemi ülkemizin yararınadır.

Yavuz Subaşı

21/03/2017